 |
عنوان: |
الهیات مسیحی در قرن بیستم
|
| نویسندگان: | استنلی گرنر، راجر السون / مترجمین: روبرت آسریان، میشل آقامالیان | |
| تاریخ چاپ: | چاپ اول- ۱۳۸۶ | |
| ناشر: | کتاب روشن، ۵۶۲ صفحه |
|
| شرح مختصر: | باز داستان همان حكایت رازگونۀ وحدت و كثرت است، حكایتی كه همراه همیشگی بشر است، و او را به تلاشی وامیدارد به طول تاریخ، واین بار شاهد این تكاپو در سیر الاهیات مسیحی هستیم. و شاید بتوان گفت نقطة اوج آن ـ آن زمانی كه ماجرای الاهیات مسیحی حركتی آرام و نسبتاً بدون چالشی خاص داشت و به ناگاه به گذرگاه پیچیدگیهای عصر روشنگری رسید، است ـ و حاصل آن ساختار الاهیات قرن نوزدهم را شكل میدهد و در پس آن الاهیات قرن بیستم خود را در برابر این چالشها میبیند و به پاسخگویی و چارهجویی میپردازد و این بار حكایت قدیمی وحدت و كثرت در ساختار دو حقیقت فرابودگی و درون بودگی خدا، در الاهیات مسیحی مورد بررسی قرار میگیرد و سعی بر آن دارد تا با ایجاد تعادل بین این حقایق دوگانه، تنشها و افراط و تفریطها را از بین ببرد.آنگاه كه تأكید بیش از حد بر فرابودگی خدا میتواند منجر به پدیدآیی الاهیاتی شود كه هیچ ربط و نسبتی با فرهنگ پیرامون خود ندارد، فرهنگی كه داعیة گفتگو با آن را در سر میپروراند. از سوی دیگر، تأكید بیش از حد بر درون بودگی خدا نیز میتواند منجر به پدیدآیی الاهیاتی شود كه در بند و اسارت فرهنگی خاص است.استنلی جی.گرنز و راجر ای. السون ماجرای تلاش متفكران و متألهان و مكاتبی كه به تبع این تفكرات پدید آمده است را در كتاب الاهیات مسیحی در قرن بیستم گرد آوردهاند.كتاب الاهیات مسیحی در قرن بیستم در ده بخش شامل مباحثی جامع، دقیق و نو در زمینۀ تحولات الاهیات مسیحی و مكاتب گوناگون و متألهان برجستۀ آن در قرن بیستم است و از نظر ساختار، نخست مقدمهای بر خاستگاه الاهیات قرن بیستم عرضه میدارد و جریانهایی را كه دست به دست هم دادند تا زمینهساز تحولات اندیشۀ مسیحی در قرن بیستم شوند مورد تحلیل و نقد قرار میدهد. سپس به بررسی مكاتب عمدۀ مسیحی در قرن گذشته میپردازد و از هر مكتب چند متأله برجسته یا بنیانگذار آن را معرفی میكند، و پیش از طرح آزاد و عقاید هر یك شرحی كوتاه و دقیق از زندگی و سابقة آكادمیك او عرضه میدارد. از آنجا كه به نوعی نزاع اصلی، بحث تبیین درونبودگی و فرابودگی خدا و نوع ارتباط خدا با جهان آفرینش است، نویسندگان در پیشگفتار، این دو حقیقت را در بستر تاریخ الاهیات معاصر بررسی مینمایند. تلاشهایی كه در راستای ایجاد تعادل بین فرابودگی و درون بودگی انجام گرفته بود به یكباره در عصر روشنگری مورد حمله قرار گرفت، از این رو نویسندگان در بخش اول كتاب به معرفی این دوران و ذكر خصوصیات آن میپردازند، ابتدا آغازگران این عصر را معرفی میكنند و سپس نگرشهای این دوره در مورد انسان و دین مورد بررسی قرار میگیرد. نویسندگان معتقدند خدای دئیستها خدایی در دوردست و به شدت فراباشنده و متعال بود با این حال نگرش روشنگری به گونهای عمل میكرد كه خدا را عمیقاً در چارچوب طبیعت و عقل انسانی و متصل و مرتبط به آنها قرار میداد، به گونهای كه فرابودگی خدا در بُعد درون باشنده او در ساحت سامانمند جهان آفرینش و عقل، مستحیل میشد.نگرش روشنگری برای یافتن خدا به جای اینكه به ورای جهان بنگرد تمام توجه خود رابه درون این جهان معطوف میكرد.نویسندگان در بخش دوم كتاب به الاهیات قرن نوزدهم و جریانهای فكری مهم دراین دوران میپردازند و تلاشهایی كه در راستای احیاء فرابودگی خدا و ایجاد تعادل بین درونبودگی و فرابودگی خدا انجام گرفته معرفی مینمایند. و در این راستا ابتدا به بررسی تفكرات و تأثیرات ایمانوئل كانت در این زمینه میپردازند و معتقدند تفكر او در عین حالی كه بسیاری از دستاوردهای عصر روشنگری را در خود جذب كرده بود واكنشی منسجم به آن محسوب میشد اما در نهایت او نتوانست بر برخی از گرایشهای مخرب این عصر غلبه كند، او در پی آن بود تا دین را بعنوان دلبستگی و خضوع در برابر خدای فراباشندهای كه واضع قوانین اخلاقی است تثبیت كند، خدایی كه انجام دادن ارادة او باید هدف همه انسانها باشد، اما الاهیاتی كه بر اثر بكارگیری روش كانت پدید آمد الاهیاتی انسانمدار بود، این الاهیات به شكلی اجتنابناپذیر منجر به تأكید بر درونبودگی خدا شد كه خود كانت شدیداً آن را رد میكرد.در مورد دیدگاهی كه كانت مطرح ساخت خدای فراباشنده به سهولت در خدای امر اخلاقی مطلق كه در ژرفای عقل عملی انسان قرار داشت گم میشد. پس از آن نویسندگان به بررسی تفكر هگل میپردازند و معتقدند نظام فلسفی هگل كماكان ثمرة اندیشهورزی متفكری است كه نگرش وی به طرزی بنیادین بر درونبودگی خدا مبتنی است. در ادامة بخش دوم تفكرات شلایر ماخر و چگونگی پدید آمدن الاهیات كلاسیك لیبرال و نمایندگان این نگرش معرفی میگردند. در بخش سوم نویسندگان، طغیان در برابر درونبودگی از سوی تأكید بر فرابودگی كه توسط نمایندگان راست دینی جدید صورت گرفته را شرح میدهند. راست دینی جدید قرن بیستم در تلاش برای بیان مجدد موضوعاتی از قبیل: گناه بشر، فیض الاهی و تصمیم شخصی، از آراء یكی از اندیشمندان قرن نوزدهم به نام سورن كی یركگور الهام گرفت، سپس كارل بارت آغازگر واكنشی در برابر لیبرالیسم حاكم گردید كه خود تا سالهای پس از نیمة قرن بیستم بر طرز تفكر الاهیاتی حاكم گردید. در ادامۀ این بخش دیدگاههای الاهیدانان دیگر این جریان فكری همچون امیل برونر با نظریۀ فرابودگی در ملاقات خدا با انسان و رودولف بولتمان با مدنظر قرار دادن فرابودگی پیام انجیل و نیز نوعی اسطورهزدایی و اینهولدنیبور از طریق مكشوف شدن فرابودگی از طریق اسطوره مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش چهارم شاهد بازپردازیهای مجدد سنت لیبرال هستیم. نگرانی از افراطكاری احتمالی راست دینی جدید باعث ظهور متفكرانی شد كه میكوشیدند در ایام افول الاهیات قدیمی لیبرال، جایگزینهایی برای الاهیات غالب بیابند، البته آنان طرفدار بازگشتی ساده به مسیحیت فرهنگی قدیمیتر نبودند، بلكه میكوشیدند بیان نوینی از ایمان مسیحی به خدا به دست دهند. به این منظور این متفكران تلاش میكردند تا از موضوعاتی كه در فلسفههای جدیدتر نظیر اگزیستانسیالیسم وجود داشت استفاده كنند یا از آخرین نتایج تحقیقات علمی بهره جویند. این تلاش در دو گرایش متفاوت شكل گرفت: یك گرایش توسط پاول تیلیش ارائه میگردد، او موضوع درون بودگی را كه در لیبرالیسم وجود داشت به این طریق تعمیق كرد كه نظام الاهیاتی خویش را براساس علاقة عمیقی كه در نیمة قرن بیستم نسبت به اگزیستانسیالیسم وجود داشت بنیان نهاد. گرایش دیگر: الاهیات فرایند باورانه است، هدف بنیاد دینی كه متفكران فرایندباور در پی تحقق بخشیدن به آن هستند عبارت است از آشتی دادن الاهیات و علم، طبق الاهیات فرایند باورانه مفهوم خدا نه فقط نباید با تفكر علمی مغایرت داشته باشد بلكه باید از نقطه آغازین طبیعت گرایانه برخوردار باشد كه امكان تحقیق و تفحص علمی كاملاً برای آن وجود دارد.متفكران فرایند باور قرن بیستم به دو دسته تا حدی متفاوت تقسیم میشوند: یك گروه طرفدار آراء تیاردو شاردن و گروه دیگر طرفدار آراء آلفردنورث وایتهد هستند. بخش پنجم كتاب اختصاص به شرح الاهیات سكولاری و جنبش رادیكال دارد. در دهة ۱۹۶۰ متفكران مسیحی بامعنا و مفهوم «دنیامدار» یا «سكولار» و اهمیت آن برای الاهیات دست و پنجه نرم میكردند، در نتیجه آموزة خدا به موضوع محوری، اندیشهورزیهایشان تبدیل شد، كه این امر به وضوح در جنبش «مرگ خدا» دیده میشد. به نظر نویسندگان آغاز دیدگاه الاهیات سكولار تفكرات دیتریش بونهوفر است و سایر متفكران این نگرش در ادامة این بخش معرفی شدهاند.بخش ششم به دیدگاه دیگری یعنی الاهیات امید میپردازد.كتاب الاهیات امید نوشتة یورگن مولتمان است. در این كتاب مولتمان این دیدگاه را مطرح میكند كه كانون توجه الاهیات باید آخرتشناسی یا آموزة رخدادهای آخر زمان باشد و پرداختن به الاهیات باید براساس این بنیان انجام گیرد اما او مفاهیم آخرت شناسی را به شكل جدید تعبیر و تفسیر میكرد و برداشتی نوین از آنها ارائه میداد. در بخش هفتم تحول الاهیات با توجه به دومین مرحلة روشنگری یعنی وضعیت موجود اجتماعی ـ اقتصادی بعد از دهۀ ۶۰ مورد بررسی قرار میگیرد و در این راستا به اشكال متعدد الاهیات رهاییبخش پرداخته میشود و سه شكل آنرا كه عبارتند از الاهیات رهایی بخش سیاهان، الاهیات رهاییبخش آمریكای لاتین و بالاخره الاهیات فمینیست مورد بررسی قرار میدهند. بخش هشتم بحث در رابطه الاهیات جدید كاتولیك است، دو تن از نمایندگان این تفكر متألهان برجسته حاضر در شورای دوم واتیكان، كارل رانر و هانس كونگ میباشند. عنوان بخش نهم، فرابودگی در بطن داستان است و اشاره به الاهیات روایتی است. بخش دهم بخش پایانی كتاب است. در این قسمت نیز شاهد تاكید مجدد بر توازن میان فرابودگی و درونبودگی هستیم، این بار در الاهیات انجیلی ل تیلیخ (یا تیلیش) در دانشگاههای برلین، توبینگن و هال به تحصیل پرداخت و لیسانس الهیات را از دانشگاه هال و دكتری را از دانشگاه برسلاو گرفت. سپس به تدریس الهیات و فلسفه در دانشگاههای ماربورگ، برلین و فرانكفورت پرداخت و در امریكا نیز مدت ۳۲ سال در دانشگاههای نیویورك، هاروارد و شیكاگو تدریس کرد. مهمترین اثر تلیخ كتاب حاضر است كه ارتباطی (از نوع پرسش و پاسخ یا صورت و محتوا) بین دین و فرهنگ برقرار میكند و در پنج بخش تدوین شده كه در هر بخش یك نماد عمده دینی كتاب مقدس به مثابه یك مسئله عمده بشری متبلور در فرهنگ جدید است. جلد اول (كتاب حاضر) شامل دو بخش است كه بخش اول نماد «لوگوس» را با مسئله شكاكیت، یعنی چظور حقیقتی را كه از حیث بشری مهم است با قاطعیت میتوانیم بشناسیم و بخش دوم نماد «خدا را به عنوان خالق» با مسئله تناهی پیوند میدهد، یعنی چگونه میتوانیم در برابر نیروهای مخربی ایستادگی كنیم كه حیات ما را به فروپاشی تهدید میكند. |
|
(Social Bookmarking) ارسال این صفحه به شبكههای اجتماعی
نظر ها (2)
Powered by !JoomlaComment 4.0 beta1
ارائۀ مجلۀ شبان (که از سال ۲۰۰۰ منتشر میشود) به همراه آرشیو غنی از تعالیم، کتابها و موعظهها در تارنمای 
من میخواستم بدانم این کتاب را چگونه در ایران پیدا کنم
متشکرم